بیتکوین (Bitcoin) نخستین بار در سال 2006 توسط فرد یا سازمانی ناشناس به نام ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) ایجاد شد (در تاریخ 9 ژانویه 2006 منتشر شد (Nakamoto, 2009)). همچنین جزئیات عملیاتی و مفاهیم مربوط به بیتکوین در مقاله ‏ای تحت عنوان بیتکوین: یک سیستم نقدی پولی الکترونیک همتا به همتا (Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System) مورد بحث قرار گرفت (Nakamoto, 2008). بطور خلاصه بیتکوین مجموعه ‏ای از مفاهیم و فناوری‏ها است که مبانی اکوسیستم پول دیجیتال (Digital Money Ecosystem) را شکل می‏دهد (Antonopoulos, 2017).

بیتکوین یک پول نقد دیجیتال (Digital Cash) است که با بهره‏ گیری از یک دفتر کل عمومی (Public Ledger) به نام بلاکچین (Blockchain)، از طریق اینترنت و در یک سیستم غیرمتمرکز بدون اعتماد (Decentralized Trustless System) معامله می‏ شود. منظور از بدون اعتماد (Trustless) این است که اعضا برای انجام تراکنش ‏ها احتیاجی به شناخت و اعتماد به یکدیگر ندارند و تنها داشتن اعتماد به سیستم کافی است. در واقع بیتکوین شکل جدیدی از پول است که از ترکیب یک سیستم به اشتراک‏ گذاری فایل به نام بیت-تورنت (BitTorrent) با رمزگذاری کلید عمومی حاصل شده است. به عبارتی دیگر، بیتکوین یک ارز دیجیتال (Digital Currency) و یا سیستم پرداخت برخط (Online Payment System) است که در آن از عملیات رمزگذاری (Encryption Techniques) به منظور ایجاد واحدهای ارزی (Units of Currency) و تایید فرایند انتقال آن‏ ها استفاده می‏ شود و همچنین مستقل از یک بانک مرکزی عمل می‏کند (Swan, 2015). به واسطه به کارگیری یک سیستم همتا به همتا، موسسات مالی در فرآیند انتقال بیتکوین از میان برداشته می‏ شوند (Nakamoto, 2008).

بیتکوین یک سیستم همتا به همتای توزیع شده است. به این معنی که هیچ سرور مرکزی و یا نقطه کنترلی ندارد. سکه‏ های بیتکوین از طریق عملیاتی به نام ماینینگ یا استخراج کردن (Mining) به وجود می‏ آیند. فرایند استخراج‏ ، به رقابت برای حل یک مساله ریاضی دشوار اطلاق می‏ شود که در حین پردازش تراکنش ‏ها صورت می ‏گیرد. هر شرکت‏ کننده شبکه بیتکوین می‏ تواند در قامت یک استخراج کننده (Miner) ظاهر شود و از قدرت پردازشی رایانه خود جهت تایید و ثبت تراکنش ‏ها استفاده کند. بطور میانگین هر ده دقیقه، یک استخراج کننده می‏ تواند تراکنش‏ های ده دقیقه پیش را تایید کند و بیتکوین جدید پاداش بگیرد. در اصل فرایند استخراج عملیات صدور ارز را بصورت غیرمتمرکز در می آورد و همین موضوع منجربه حذف نقش بانک مرکزی می ‏شود (Antonopoulos, 2017).

اصطلاح بیتکوین می‏ تواند کمی گمراه کننده باشد، چرا که بطور همزمان به سه مفهوم مختلف اشاره می کند:

• بیتکوین به بستر فناوری بلاکچین اشاره می ‏کند.
• بیتکوین بر روی بستر بلاکچین مورد استفاده اجرا می‏ شود و به پروتکلی گفته می‏شود که نحوه انتقال دارایی‏ ها در بستر بلاکچین را توصیف می‏کند.
• بیتکوین به یک ارز دیجیتال اطلاق می‏ شود و اولین و البته بزرگترین ارز رمزنگاری شده تلقی می‏ شود.

منابع

Antonopoulos, A. M. (2017). Mastering Bitcoin: Programming the open blockchain. “ O’Reilly Media, Inc.”

Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A peer-to-peer electronic cash system. Decentralized Business Review, 21260. https://bitcoin.org/bitcoin.pdf

Nakamoto, S. (2009, Januarie 9). Bitcoin v0.1 Released. The Mail Archive. https://www.mail-archive.com/cryptography@metzdowd.com/msg10142.html

Swan, M. (2015). Blockchain: Blueprint for a new economy. “ O’Reilly Media, Inc.”