فناوری دفتر کل توزیع شده (Distributed Ledger Technology (DLT)) اساساً یک فناوری ذخیره سازی غیر متمرکز داده است که می تواند فرایند اشتراک گذاری، همگام سازی و تکثیر داده ها را در شبکه ای با چندین گره، چندین آدرس فیزیکی یا چندین سازمان انجام دهد (Wang & Su, 2020). در واقع DLT به به یک دفتر کل مشترک اشاره می کند که در یک شبکه غیر متمرکز نگهداری می شود بطوریکه نسخه های یکسانی از داده ها در چندین گره در مکان های جغرافیایی مختلف نگهداری می شوند. گره های شبکه از طریق ساز و کاری تحت عنوان اجماع (Consensus mechanism)، بر سر اعتبار داده ها به توافق می رسند. در واقع ساز و کارهای اجماع تضمین می‌ کنند که گره های شبکه DLT به طور جمعی بر روی محتوای ذخیره ‌شده در دفتر کل اتفاق نظر دارند (Zhang et al., 2019). DLT گره‌ های شرکت‌کننده را قادر می‌سازد تا تراکنش‌ها را در یک پایگاه داده مشترک ذخیره کنند تا به روشی امن قابل دسترسی باشد. این تراکنش ها بین گره های شبکه توزیع می شوند تا بدون اتکا به یک سیستم مرکزی قابل اعتماد (Trusted central system) به آن دسترسی داشته و از آن استفاده کنند (Atlam & Wills, 2019). دفتر کل توزیع شده راهی برای تمرکززدایی از ذخیره سازی و ارتباط داده ها است. با این حساب، یک DLT سیستم های توزیع شده ای را برای ذخیره ایمن و خصوصی داده ها فراهم می کند. از طریق اجرای پروتکل های ارتباطی نظیر-به-نظیر (Peer-to-Peer (P2P))، الگوریتم های رمزنگاری (Cryptographic algorithms) و ساز و کارهای اجماع، نیاز به یک مرجع شخص ثالث را از بین می برد. داده های یک DLT از ویژگی های زیر پیروی می کنند (Vilas-Boas et al., 2023):

• شفاف (Transparent): گره های DLT می توانند تمامی دفتر کل را نگه دارند و هر گره می تواند به تاریخچه تراکنش ها دسترسی داشته باشد.
• تغییرناپذیر (Immutable): داده های یک تراکنش در کد هش (Hash code) قابل تأیید، رمزگذاری می شوند. به این ترتیب می توان هرگونه تغییر در داده های تراکنش را شناسایی کرد.
• تایید شده (Verified): فرآیند رمزگذاری (encryption process)، از کلید خصوصی (Private key) را برای”امضا”ی تراکنش استفاده می کند.
• رضایت (Consented): برای درج تراکنش‌ها در یک DLT، گره‌ها باید از طریق برخی فرآیندهای تعیین‌شده به توافق برسند.

بسیاری در مورد نحوه تشخیص بین DLT و بلاکچین (Blockchain) سردرگم هستند. افراد اغلب بر این باورند که آنها یک چیز هستند، حال آن که که اینطور نیست. مقایسه بین DLT و بلاکچین به سادگی مانند مقایسه یک سیب با یک میوه است. به زبان ساده، بلاکچین یکی از فناوری هایی است که به دفتر کل توزیع شده و سایر ویژگی های مرتبط بستگی دارد. انواع گسترده ای از مدل های دفتر کل توزیع شده، با درجات مختلف تمرکز و انواع مختلف کنترل دسترسی برای نیازهای مختلف تجاری وجود دارد. مجموعه ای از تفاوت ها بین دفتر کل توزیع شده و بلاکچین وجود دارد. به عنوان مثال، زنجیره بلوکی دنباله‌ای از بلوک‌هایی است که با استفاده از توابع هش و مهر زمانی به هم متصل شده‌اند، در حالی که دفتر کل توزیع‌شده به چنین زنجیره‌ای نیاز ندارد. به طور خلاصه، همه بلاکچین ها نوعی دفتر کل توزیع شده هستند، اما همه دفتر کل توزیع شده، بلاکچین نیستند (Atlam & Wills, 2019).

منابع:

Atlam, H. F., & Wills, G. B. (2019). Chapter Three – Intersections between IoT and distributed ledger. In S. Kim, G. C. Deka, & P. B. T.-A. in C. Zhang (Reds), Role of Blockchain Technology in IoT Applications (Vol 115, bll 73–113). Elsevier. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/bs.adcom.2018.12.001

Vilas-Boas, J. L., Rodrigues, J. J. P. C., & Alberti, A. M. (2023). Convergence of Distributed Ledger Technologies with Digital Twins, IoT, and AI for fresh food logistics: Challenges and opportunities. Journal of Industrial Information Integration, 31, 100393. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.jii.2022.100393

Wang, Q., & Su, M. (2020). Integrating blockchain technology into the energy sector — from theory of blockchain to research and application of energy blockchain. Computer Science Review, 37, 100275. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/j.cosrev.2020.100275

Zhang, P., Schmidt, D. C., White, J., & Dubey, A. (2019). Chapter Seven – Consensus mechanisms and information security technologies. In S. Kim, G. C. Deka, & P. B. T.-A. in C. Zhang (Reds), Role of Blockchain Technology in IoT Applications (Vol 115, bll 181–209). Elsevier. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/bs.adcom.2019.05.001